Atlas Nestor Logo
Atlas Nestor Logo
Atlas Nestor Vergi ve Teşvik Rehberi

İndirimli Kurumlar Vergisi Devir ve Özel Durumlar

Teşvik belgeli yatırımın devri, kullanılmayan yatırıma katkı tutarının endekslenmesi, elektrikli araç yatırımlarına yönelik özel ÖTV iadesi ve katkı tutarının diğer vergi borçlarında kullanılması; indirimli kurumlar vergisinin en teknik başlıkları arasında yer alır.

10 Devreden ve Devralan Toplam Süre
%56,5 ÖTV İadesinde Azami Oran
%10 Vergi Borcu Terkin Sınırı
2035 Elektrikli Araç Uygulama Yılı

Yatırım Hakkının Devri ve Alternatif Kullanım Yöntemleri

İndirimli kurumlar vergisi hakkı yalnızca yatırımın ilk sahibi tarafından kullanılan sabit bir avantaj değildir. Yatırımın devredilmesi hâlinde kullanılmamış katkı hakkı belirli şartlarla devralana geçebilir.

Bunun yanında kullanılmayan katkı tutarının yeniden değerleme oranıyla güncellenmesi, belirli elektrikli araç yatırımlarında ÖTV iadesiyle kullanılması ve katkının sınırlı bir bölümünün diğer vergi borçlarında terkin edilmesi gibi özel uygulamalar bulunmaktadır.

Dört Özel Duruma Hızlı Bakış

↔

Yatırımın Devri

Kullanılmamış katkı hakkı, yatırımın durumuna göre devralan kuruma geçebilir.

↗

Endeksleme

Yatırım tamamlandıktan sonra kalan katkı tutarı yeniden değerleme oranıyla artırılabilir.

⚡

Elektrikli Araç ÖTV İadesi

Belirli proje bazlı yatırımlarda katkının bir bölümü ÖTV iadesi yoluyla kullanılabilir.

₺

Vergi Borçlarında Terkin

Hak edilen katkının sınırlı bir bölümü KDV ve ÖTV dışındaki vergi borçlarında kullanılabilir.

Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki Yatırım Devredilirse

Teşvik belgeli yatırımın başka bir kuruma devredilmesi, indirimli vergi hakkını yatırımın faaliyete geçip geçmediğine göre farklı biçimde etkiler.

Faaliyete Geçmeden Önce

Kullanım hakkı devralana geçer

  • Devralan kurum, teşvik mevzuatındaki koşulları aynen sağlaması hâlinde indirimli vergi hakkını kullanabilir.
  • Devreden kurum, yatırım faaliyete geçmediği için bu yatırımın kazancına ilişkin indirimli vergi uygulamasından yararlanamaz.
Faaliyete Geçtikten Sonra

Kullanılan ve kalan hak ayrılır

  • Devir tarihine kadar kullanılan vergi avantajı devreden kurumda kalır.
  • Kullanılmamış kalan yatırıma katkı tutarı, gerekli şartları sağlayan devralan kurum tarafından kullanılabilir.
Sayısal örnek: 8.000.000 TL tutarındaki yatırımın kısmen faaliyetteyken devri

Toplam yatırım tutarı 8.000.000 TL, yatırıma katkı oranı %60 ve vergi indirim oranı %80’dir. Toplam yatırıma katkı tutarı:

8.000.000 TL × %60 = 4.800.000 TL

Yatırım için 2015 yılında 2.000.000 TL harcama yapılmışsa, bu harcamaya isabet eden hak edilmiş katkı 1.200.000 TL’dir. Kısmen işletilen yatırımdan 250.000 TL kazanç elde edilmiştir.

  • İndirimli oran: %20 − (%20 × %80) = %4
  • Normal vergi: 250.000 TL × %20 = 50.000 TL
  • İndirimli vergi: 250.000 TL × %4 = 10.000 TL
  • Kullanılan katkı: 50.000 TL − 10.000 TL = 40.000 TL

Devir sonrasında devralan kurum, koşulları sağlaması hâlinde 4.800.000 TL toplam katkının kullanılmamış 4.760.000 TL’lik kısmından yararlanabilir.

On yıllık süre notu: 24 Temmuz 2025 itibarıyla alınan yeni sistem kapsamındaki teşvik belgelerinde devreden ve devralan için tek bir toplam süre uygulanır. Devredenin yararlanmaya başladığı dönem ile devralanın devam ettiği dönemlerin toplamı on hesap dönemini aşamaz.

Kullanılmayan Yatırıma Katkı Tutarının Endekslenmesi

Yatırım tamamlandığında kullanılmamış yatırıma katkı tutarı kalmış olabilir. Kanun, yatırımın tamamlandığı yılı izleyen dönemlerde bu tutarın yeniden değerleme oranıyla artırılmasına imkân tanır. Böylece katkı hakkının enflasyon karşısındaki reel değeri korunur.

Endeksleme Formülü Kullanılmayan Katkı Tutarı × (1 + Yeniden Değerleme Oranı)
Sayısal örnek: 1.200.000 TL kalan katkının %5 oranında endekslenmesi

Toplam yatırıma katkı tutarı 3.000.000 TL olan bir yatırımda, 2016 sonuna kadar toplam 1.800.000 TL katkı kullanılmışsa kalan tutar 1.200.000 TL’dir.

1.200.000 TL × 1,05 = 1.260.000 TL

Yatırımın 2017 kazancı 2.500.000 TL, genel oran %20 ve indirimli oran %4 ise o dönemde kullanılan katkı:

(2.500.000 TL × %20) − (2.500.000 TL × %4) = 400.000 TL

1.260.000 TL güncellenmiş katkıdan 400.000 TL düşüldüğünde sonraki döneme 860.000 TL kalır. Bu tutar izleyen yılın yeniden değerleme oranıyla yeniden artırılabilir.

Endeksleme, kullanılmamış katkı tutarını artırsa da yeni sistem kapsamındaki toplam yararlanma süresini uzatmaz. İşlem, katkı tamamen kullanılıncaya veya kanuni süre sona erinceye kadar uygulanabilir.

Elektrikli Araç Üreticileri İçin Özel ÖTV İadesi

Yalnızca elektrik motorlu taşıt üretimine yönelik belirli proje bazlı yatırımlarda, hak edilmiş yatırıma katkı tutarının bir bölümü araçların ilk iktisabında ödenen ÖTV’nin yatırımcıya iadesi yoluyla kullanılabilir.

%56,5 Hak edilmiş katkının ÖTV iadesi yoluyla kullanılabilecek azami oranı
960.000 Uygulama kapsamına alınabilecek azami elektrikli araç adedi
31.12.2035 Üretilip satılan araçlar için belirtilen son tarih
Özel Uygulamanın Etkisi

Katkı Hakkının Daha Hızlı Kullanılması

Genel sistemde yıllar içinde indirimli kurumlar vergisi yoluyla kullanılan katkı hakkı, bu özel uygulamada ödenen ÖTV’nin nakden veya vergi borcuna mahsuben iade edilmesiyle daha hızlı biçimde kullanılabilir.

Sayısal örnek: 5 milyar TL katkı hakkı ve 140 milyon TL ÖTV

Hak edilmiş yatırıma katkı tutarı 5.000.000.000 TL ise ÖTV iadesi yoluyla kullanılabilecek azami tutar:

5.000.000.000 TL × %56,5 = 2.825.000.000 TL

Şirket ilgili üç aylık dönemde elektrikli araçların ilk tescili nedeniyle 140.000.000 TL ÖTV ödemişse, gerekli dilekçe ve YMM raporuyla bu tutarın nakden veya vergi borçlarına mahsuben iadesini talep edebilir. İade edilen tutar kadar yatırıma katkı hakkı kullanılmış olur.

ÖTV İadesinde Dikkat Edilecek Sınırlamalar

  • Doğrudan ihraç edilen ve yurt içinde ilk tescili yapılmayan araçlarda ÖTV doğmadığından iade edilecek tutar oluşmaz.
  • Aynı ÖTV tutarı için imalatçı ve aracı daha sonra ihraç eden alıcı tarafından iki ayrı iade alınamaz.
  • ÖTV istisnasıyla satılan araçlarda ödenmiş ÖTV bulunmadığından iade hesabına alınacak tutar yoktur.
  • Satılan aracın daha sonra iade edilmesi ve alıcıya ÖTV’nin geri verilmesi hâlinde, ilgili tutar imalatçının sonraki iade hesabında düzeltilmelidir.

Yatırıma Katkı Tutarının Diğer Vergi Borçlarında Kullanılması

1 Ocak 2022’den itibaren, teşvik belgeli yatırımlar nedeniyle hak edilen yatırıma katkı tutarının belirli bir bölümü KDV ve ÖTV dışındaki bazı vergi borçlarının terkininde kullanılabilir.

%10 Hak edilen katkı tutarı üzerinden ilk üst sınır
%50 Kullanılmış katkı düşüldükten sonra kalan tutarın ikinci sınırı
2× Terkin tutarının toplam katkı hakkına etkisi

Terkin Yoluyla Kullanımın Temel Kuralları

  • Hak edilen yatırıma katkı tutarının %10’una kadar olan bölümü terkin talebine konu edilebilir.
  • Terkin tutarı, hak edilmiş katkıdan indirimli vergi yoluyla kullanılan katkı düşüldükten sonra kalan tutarın yarısını aşamaz.
  • Talep, kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar ilgili vergi dairesine yapılmalıdır.
  • Terkin mekanizması KDV ve ÖTV borçları için kullanılamaz; stopaj ve damga vergisi gibi diğer borçlar kapsamda olabilir.
Mali Etki

Terkin edilen tutarın iki katı kadar katkı hakkı sistemden çıkar

Terkin edilen tutar kadar yatırıma katkı kullanılmış sayılır; aynı tutarda katkı hakkından da vazgeçilmiş kabul edilir. Örneğin 50.000 TL vergi borcu terkin edildiğinde toplam 100.000 TL’lik katkı hakkı indirimli vergi uygulamasının dışında kalır.

Sayısal örnek: 600.000 TL hak edilmiş katkı ve 80.000 TL vergi borcu

Şirketin hak edilmiş katkı tutarı 600.000 TL, indirimli vergiyle daha önce kullandığı katkı ise 125.000 TL’dir. Terkin için iki sınır hesaplanır:

  • Birinci sınır: 600.000 TL × %10 = 60.000 TL
  • İkinci sınır: (600.000 TL − 125.000 TL) ÷ 2 = 237.500 TL

Düşük olan sınır 60.000 TL’dir. Şirketin muhtasar ve damga vergisi borçları toplamı 80.000 TL olduğundan, mevcut verilerle en fazla 60.000 TL’lik borç terkin edilebilir. Terkin sonrasında borcun 20.000 TL’lik kısmı bu mekanizma dışında kalır.

Terkin suretiyle kullanılan katkı tutarları vergi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınır ve aynı tutarın ikinci kez vergi avantajı oluşturmasına izin verilmez.

Devir ve Özel Durumlarda Kontrol Edilecek Başlıklar

1

Devir tarihini belirleyin

Yatırımın devir tarihinde faaliyete geçip geçmediği ve o tarihe kadar kullanılan katkı ayrı tespit edilmelidir.

2

Kalan süreyi hesaplayın

Yeni sistem belgelerinde devredenin kullandığı dönemler çıkarılarak devralanın yararlanabileceği kalan süre belirlenmelidir.

3

Endeksleme tablosu oluşturun

Yatırım tamamlandıktan sonra kalan katkı, kullanılan tutar ve yeniden değerleme artışları dönemler itibarıyla izlenmelidir.

4

Terkinin maliyetini ölçün

Terkin edilen tutarın iki katı kadar katkı hakkının sistemden çıkacağı dikkate alınarak seçeneklerin mali etkisi karşılaştırılmalıdır.

Atlas Nestor Değerlendirmesi

Özel Uygulamalar Katkı Hakkının Kullanım Biçimini Değiştirir

Yatırımın devri katkı hakkını sona erdirmek zorunda değildir; kullanılmamış hak, yatırımın faaliyete geçme durumu ve devir şartlarına göre devralana geçebilir. Ancak yeni sistemde devir, toplam on hesap dönemlik süreyi yeniden başlatmaz.

Endeksleme katkı hakkının reel değerini korurken, ÖTV iadesi ve terkin uygulamaları katkının daha farklı yollarla kullanılmasına imkân verir. Her seçenek kullanılmadan önce süre, kalan katkı, vazgeçilen hak ve nakit akışı etkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Yatırım faaliyete geçmeden devredilirse indirim hakkı ne olur?
Devralan kurum, teşvik mevzuatındaki şartları sağlaması hâlinde indirimli vergi hakkını kullanabilir. Devreden kurum yatırım faaliyete geçmediği için bu yatırım kazancına ilişkin haktan yararlanamaz.
Faaliyete geçmiş yatırım devredildiğinde kalan katkı kime geçer?
Devir tarihine kadar kullanılan katkı devreden kurumda kalır. Kullanılmamış kalan tutar, koşulları sağlayan devralan kurum tarafından kullanılabilir.
Yatırımın devri on yıllık süreyi yeniden başlatır mı?
Hayır. Yeni sistem kapsamındaki belgelerde devreden ve devralanın yararlandığı dönemler birlikte değerlendirilir; toplam süre on hesap dönemini aşamaz.
Kullanılmamış katkı tutarı nasıl endekslenir?
Yatırımın tamamlandığı yılı izleyen dönemlerde kullanılmamış katkı tutarı, ilgili yılın yeniden değerleme oranıyla artırılarak dikkate alınabilir.
Elektrikli araç üreticilerinde ÖTV iadesi kimlere uygulanır?
Yalnızca elektrik motorlu taşıt üreten ve proje bazlı teşvik programına alınmış belirli yatırımlar, düzenlemedeki oran, adet ve süre şartları çerçevesinde bu uygulamadan yararlanabilir.
Terkin uygulamasında KDV ve ÖTV borçları kullanılabilir mi?
Hayır. Genel terkin mekanizmasında KDV ve ÖTV borçları kapsam dışındadır. Stopaj ve damga vergisi gibi diğer bazı vergi borçları için uygulama mümkün olabilir.
Terkin edilen katkı tutarının mali etkisi nedir?
Terkin edilen tutar kadar katkı kullanılmış sayılır ve aynı tutarda katkı hakkından vazgeçilmiş kabul edilir. Bu nedenle terkin edilen tutarın iki katı kadar katkı hakkı indirimli vergi sistemi dışında kalır.
Atlas Nestor Yatırım Danışmanlığı

Devir ve Özel Uygulama Haklarınızı Belge Bazında İnceleyelim

Devir tarihinde kullanılan ve kalan yatırıma katkı tutarı, devralanın yararlanabileceği süre, endeksleme hesabı, ÖTV iadesi ve terkin seçeneğinin mali etkisi Atlas Nestor uzmanları tarafından değerlendirilsin.

Yasal bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mali müşavirlik, yeminli mali müşavirlik, hukuk veya vergi danışmanlığı görüşü niteliğinde değildir. Yatırım teşvik belgesinin tarihi, yatırımın faaliyete geçme durumu, devir tarihi, kullanılan ve kalan katkı tutarı, özel teşvik şartları ve yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilmeden işlem yapılmamalıdır.