Atlas Nestor Logo
Atlas Nestor Logo
Atlas Nestor Vergi ve Teşvik Rehberi

Tevsi Yatırımlarda İndirimli Kurumlar Vergisi Uygulaması

Tevsi yatırımlarda indirimli kurumlar vergisi, genişletme yatırımından doğan kazancın ayrı izlenip izlenememesine göre uygulanır. Ayrıca yatırımın tamamlanması, teşvik belgesi şartlarına uyulması ve indirim hakkının doğru kazanca uygulanması, vergi avantajının korunması açısından kritik öneme sahiptir.

2 Tevsi Kazanç Tespit Yöntemi
10 Yeni Sistemde Azami Dönem
4 Diğer Kazançlarda Dönem
%25 Örnekteki Tevsi Payı

Mevcut İşletmenin Genişletilmesinde Vergi Avantajı

Tevsi yatırım; mevcut işletmede üretim kapasitesinin artırılması, yeni bir üretim hattı kurulması veya işletme faaliyetlerinin genişletilmesi amacıyla yapılan ilave yatırımdır.

İndirimli verginin hangi kazanç tutarına uygulanacağı, tevsi yatırımdan doğan kazancın işletmenin diğer kazançlarından ayrı şekilde belirlenip belirlenemediğine bağlıdır.

Tevsi Kazancının Belirlenmesinde İki Yöntem

Doğrudan Tespit

Kazanç ayrı izlenebiliyorsa

  • Yeni üretim hattının veya genişletme yatırımının kârı muhasebe kayıtlarında ayrı hesaplarda takip edilir.
  • Ayrı tespit edilen bu kazanç, doğrudan indirimli kurumlar vergisi oranına tabi tutulabilir.
Oransal Tespit

Kazanç ayrı izlenemiyorsa

  • Tevsi yatırımın dönem sonundaki toplam sabit kıymetler içindeki payı hesaplanır.
  • Bulunan oran ticari bilanço kârına uygulanarak indirimli vergiye tabi kazanç belirlenir.
Önemli: Oransal yöntem bir tercih değildir. Tevsi yatırım kazancı ayrı tespit edilemiyorsa bu hesaplama yönteminin kullanılması gerekir.

Oransal Hesaplamada Dikkate Alınacak Değerler

  • Arsa ve arazi gibi amortismana tabi olmayan kıymetler toplam sabit kıymet tutarına dâhil edilmez.
  • Amortismana tabi sabit kıymetler, birikmiş amortisman düşülmeden önceki brüt değerleriyle dikkate alınır.
  • Enflasyon düzeltmesi yapılmışsa sabit kıymetlerin düzeltilmiş değerleri kullanılır.
  • Birden fazla tevsi yatırım bulunması hâlinde yalnızca ilgili bölüm değil, işletmedeki tüm sabit kıymetlerin toplamı esas alınır.
  • Hesaplama her hesap dönemi ve geçici vergi dönemi sonunda, ilgili dönem sonu değerleri kullanılarak yeniden yapılır.
Tevsi Yatırıma İsabet Eden Kazanç Gerçekleşen Tevsi Yatırım Harcaması ÷ Dönem Sonu Toplam Sabit Kıymetler × Ticari Bilanço Kârı

Tevsi Yatırım İçin Ayrıntılı Hesaplama Örneği

Örnek Olayın Verileri

  • Tevsi yatırım harcaması: 1.000.000 TL
  • Ticari bilanço kârı: 200.000 TL
  • Kurumlar vergisi matrahı: 100.000 TL
  • Yatırıma katkı oranı: %40
  • Vergi indirim oranı: %70
  • Genel kurumlar vergisi oranı: %20
1. Sabit kıymet tutarının belirlenmesi
  • Arazi ve arsalar: 750.000 TL
  • Binalar: 2.000.000 TL
  • Demirbaşlar: 1.000.000 TL
  • Yapılmakta olan yatırımlar: 1.000.000 TL
  • Brüt toplam: 4.750.000 TL

Amortismana tabi olmayan 750.000 TL arsa ve arazi tutarı çıkarılır:

4.750.000 TL − 750.000 TL = 4.000.000 TL
2. Tevsi yatırıma isabet eden kazancın hesaplanması
(1.000.000 TL ÷ 4.000.000 TL) × 200.000 TL = 50.000 TL

Tevsi yatırımın sabit kıymetler içindeki payı %25’tir. Ticari bilanço kârının %25’i olan 50.000 TL, indirimli kurumlar vergisine tabi kazançtır.

3. İndirimli oran ve ödenecek verginin hesaplanması
  • İndirimli vergi oranı: %20 − (%20 × %70) = %6
  • 50.000 TL indirimli matrah üzerinden vergi: 3.000 TL
  • Kalan 50.000 TL genel matrah üzerinden vergi: 10.000 TL
  • Ödenecek toplam kurumlar vergisi: 13.000 TL
4. Kullanılan ve kalan yatırıma katkı tutarı

Normal şartlarda 100.000 TL matrah üzerinden %20 oranla 20.000 TL vergi ödenecekti. İndirimli uygulama sonucunda 13.000 TL vergi ödendi.

20.000 TL − 13.000 TL = 7.000 TL kullanılan katkı

Toplam yatırıma katkı tutarı:

1.000.000 TL × %40 = 400.000 TL

2014 yılında 7.000 TL kullanıldığı için sonraki dönemlere devreden katkı tutarı: 393.000 TL’dir.

10 Hesap Dönemi

Yeni Sistem Tevsi Yatırımlarında Süre Sınırı

24 Temmuz 2025 sonrasında alınan yeni sistem kapsamındaki yatırım teşvik belgelerinde, tevsi yatırım kazançlarına indirimli vergi ilk yararlanılan hesap dönemi dâhil olmak üzere en fazla on hesap dönemi uygulanabilir.

Diğer faaliyet kazançlarında indirimli vergi kullanımı ise ilgili koşullar çerçevesinde ilk dört hesap dönemiyle sınırlıdır.

Yatırım Tamamlanmaz veya Teşvik Şartlarına Uyulmazsa

İndirimli kurumlar vergisi avantajının korunabilmesi için yatırımın teşvik belgesinde öngörülen şartlara uygun şekilde tamamlanması, işletmeye alınması ve indirim hakkının yalnızca izin verilen kazanç ve süreler için kullanılması gerekir.

Şart İhlali

Faizli geri alma, cezasız tahsil

  • Yatırımın öngörülen şekilde tamamlanmaması veya işletmeye alınmaması.
  • Diğer faaliyet kazançlarında izin verilen oran veya tutar sınırının aşılması.
  • On hesap dönemlik süre dolduğu hâlde indirimli uygulamaya devam edilmesi.

Bu durumlarda zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler gecikme faiziyle tahsil edilir; kaynak metindeki çerçeveye göre vergi ziyaı cezası uygulanmaz.

Haksız Yararlanma

Vergi ziyaı cezası gündeme gelebilir

  • Teşvik kapsamına girmeyen bir kazanca indirimli oran uygulanması.
  • Yararlanma hakkı bulunmadığı hâlde indirimli vergi avantajının kullanılması.
  • Haksız kullanım nedeniyle verginin eksik tahakkuk ettirilmesi.

Bu durumda eksik vergi gecikme faiziyle geri alınır ve ayrıca vergi ziyaı cezası uygulanması söz konusu olabilir.

Temel Ayrım

Şart ihlali ile haksız yararlanma aynı şekilde değerlendirilmez

Yatırımın tamamlanamaması veya düzenlemedeki sınırların aşılması gibi şart ihlallerinde faizli geri alma söz konusu olurken, kapsam dışı kazanca veya hakkı bulunmayan mükellefe indirim uygulanması hâlinde vergi ziyaı cezası gündeme gelebilir.

Tevsi Yatırım Uygulamasında Kontrol Listesi

1

Kazanç ayrıştırmasını değerlendirin

Tevsi yatırım kazancının ayrı hesaplarda güvenilir biçimde izlenip izlenemediği belirlenmelidir.

2

Sabit kıymet listesini güncelleyin

Brüt sabit kıymetler, amortismana tabi olmayan varlıklar ve enflasyon düzeltmesi değerleri ayrı gösterilmelidir.

3

Hesabı her dönem yenileyin

Oransal kazanç hesabı yıllık ve geçici vergi dönemleri itibarıyla dönem sonu değerleriyle yeniden yapılmalıdır.

4

Belge şartlarını denetleyin

Yatırımın süresi, kapasitesi, harcamaları ve işletmeye geçiş durumu teşvik belgesiyle uyumlu tutulmalıdır.

Atlas Nestor Değerlendirmesi

Tevsi Yatırımda Doğru Kazanç Tespiti Vergi Avantajının Temelidir

Genişletme yatırımından doğan kazanç ayrı izlenebiliyorsa indirimli oran doğrudan bu kazanca uygulanır. Ayrı izleme mümkün değilse tevsi yatırımın toplam sabit kıymetler içindeki payı esas alınarak oransal kazanç hesabı yapılır.

Teşvikten yararlanırken yatırımın tamamlanması, belge şartlarının korunması, süre ve oran sınırlarının aşılmaması gerekir. Aksi durumda sağlanan avantajların faizli geri alınması ve haksız kullanım hâlinde ceza uygulanması söz konusu olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Tevsi yatırım nedir?
Mevcut işletmenin kapasitesini artırmak, yeni üretim hattı kurmak veya faaliyetlerini genişletmek amacıyla yapılan ilave yatırımdır.
Tevsi yatırım kazancı ayrı izlenebiliyorsa ne yapılır?
Muhasebe kayıtlarında güvenilir biçimde ayrı tespit edilen tevsi yatırım kazancı doğrudan indirimli kurumlar vergisi oranına tabi tutulabilir.
Kazanç ayrı izlenemiyorsa hesaplama nasıl yapılır?
Gerçekleşen tevsi yatırım harcamasının dönem sonundaki toplam sabit kıymetlere oranı bulunur ve bu oran ticari bilanço kârına uygulanır.
Arsa ve arazi sabit kıymet toplamına dâhil edilir mi?
Amortismana tabi olmayan arsa ve arazi, oransal kazanç hesabında kullanılan toplam sabit kıymet tutarına dâhil edilmez.
Oransal hesaplama kaç kez yapılır?
Her hesap dönemi ve geçici vergi dönemi sonunda, ilgili dönem sonundaki yatırım harcaması ve sabit kıymet değerleri kullanılarak yeniden hesaplanır.
Tevsi yatırımlarda on yıllık süre geçerli midir?
24 Temmuz 2025 sonrasında alınan yeni sistem kapsamındaki teşvik belgelerinde, ilk indirimli vergi uygulanan dönem dâhil azami on hesap dönemi sınırı tevsi yatırımlar için de geçerlidir.
Yatırım tamamlanmazsa vergi avantajı ne olur?
Şartlara uygun şekilde tamamlanmayan yatırım nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler gecikme faiziyle geri alınabilir. Kaynak metindeki çerçeveye göre bu tür şart ihlallerinde vergi ziyaı cezası uygulanmaz.
Haksız indirimli vergi kullanımında ceza uygulanır mı?
Teşvik kapsamına girmeyen bir kazanca veya hakkı bulunmayan bir mükellefe indirimli oran uygulanması hâlinde eksik vergi faizle geri alınabilir ve vergi ziyaı cezası gündeme gelebilir.
Atlas Nestor Yatırım Danışmanlığı

Tevsi Yatırım Kazancınızı ve Vergi Riskinizi Birlikte Analiz Edelim

Tevsi yatırım kazancının ayrı izlenip izlenemeyeceği, oransal hesaplamada kullanılacak sabit kıymetler, indirimli matrah, kalan katkı tutarı ve teşvik belgesi şartları Atlas Nestor uzmanları tarafından belge bazında değerlendirilsin.

Yasal bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mali müşavirlik, yeminli mali müşavirlik, hukuk veya vergi danışmanlığı görüşü niteliğinde değildir. Tevsi yatırım kazancının tespiti, sabit kıymet hesapları, yatırım teşvik belgesinin tarihi, yatırımın tamamlanma durumu, geçiş hükümleri ve yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilmeden işlem yapılmamalıdır.