İhracatta Vergi Teşvikleri, Vergi İadeleri ve Sağlanan Avantajlar

2. İhracatta Katma Değer Vergisi (KDV) İstisnası ve İadesi

2.1. İhracat İşlemlerinde KDV İstisnası

Türkiye’de ihracat teslimleri, tam istisna kapsamında değerlendirilir. Buna göre;

• Yurt dışındaki müşteriler adına yapılan mal teslimleri,
  
• Serbest bölgelere yapılan ihracat teslimleri,
  
• Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkan mallar
  

KDV hesaplanmaksızın fatura edilir.
Bu düzenlemenin temel amacı, ihraç edilen malın üzerinde yurt içi vergi yükü kalmamasını sağlamaktır.

2.2. Yüklenilen KDV’nin İadesi

İhracatçılar, ihraç ettikleri malların üretimi veya temini sırasında katlandıkları indirilemeyen KDV’yi iade alma hakkına sahiptir. Bu iade;

• Mahsuben iade (diğer vergi borçlarına mahsup),
  
• Nakden iade (belli şartlarla doğrudan ödeme)
  

şeklinde uygulanabilmektedir.
İade sürecinde temel aranan şartlar şunlardır:

• İhracatın gümrük beyannamesi ile tevsik edilmesi
  
• Satış faturalarının mevzuata uygun düzenlenmesi
  
• İade talep dilekçesi ve eklerinin eksiksiz sunulması
  
• Gerekli hallerde YMM KDV İadesi Tasdik Raporu
  

3. İhracatta Kurumlar Vergisi Avantajları

3.1. İhracat Kazançlarında İndirimli Kurumlar Vergisi

İhracat yapan kurumlar için kurumlar vergisi oranında 5 puanlık indirim uygulanabilmektedir. Bu indirimden yararlanabilmek için:

• Kazancın ihracat faaliyetinden elde edilmiş olması,
  
• İhracatın fiilen gerçekleştirilmiş ve belgelendirilmiş olması,
  
• Beyannamede doğru şekilde ayrıştırılması
  

gerekmektedir.
Bu uygulama, ihracatçı firmaların net kârlılığını doğrudan artıran önemli bir mali avantajdır.

3.2. Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamında İhracat Avantajları

İhracata yönelik yatırımlar için düzenlenen Yatırım Teşvik Belgeleri kapsamında;

• Vergi indirimi,
  
• KDV istisnası,
  
• Gümrük vergisi muafiyeti,
  
• SGK işveren hissesi desteği
  

gibi desteklerden yararlanılabilmektedir. Özellikle ihracat taahhüdü içeren yatırımlarda, bu desteklerin etkinliği daha da artmaktadır.

4. Gümrük Vergisi ve Diğer Dolaylı Vergi Avantajları

İhracat faaliyetleri kapsamında;

• Dahilde İşleme Rejimi (DİR) sayesinde, ihraç edilecek ürünlerde kullanılacak girdiler gümrük vergisi ve KDV ödenmeden ithal edilebilir.
  
• İhracata konu mallar için ÖTV uygulanmaz.
  
• Damga vergisi ve harç istisnaları belirli ihracat sözleşmeleri için söz konusu olabilir.
  

Bu uygulamalar, özellikle üretim girdilerinin ithal olduğu sektörlerde ciddi maliyet avantajı sağlar.

5. Hizmet İhracatında Vergi Teşvikleri

Mal ihracatının yanı sıra;

• Yazılım,
  
• Mühendislik,
  
• Danışmanlık,
  
• Sağlık ve eğitim hizmetleri
  

gibi hizmet ihracatlarında da KDV istisnası ve belirli oranlarda gelir/kurumlar vergisi avantajları uygulanmaktadır. Hizmetten yurt dışında faydalanılması ve dövizin Türkiye’ye getirilmesi temel şarttır.

6. İhracatta Döviz Dönüşüm Desteği Nedir? (%2 Döviz Bozdurma Desteği)

İhracatçı firmaların finansman yükünü hafifletmek ve döviz kazandırıcı faaliyetleri teşvik etmek amacıyla uygulamaya alınan ihracatta döviz dönüşüm desteği, ihracat bedellerinin Türk Lirası’na çevrilmesi karşılığında sağlanan hibe niteliğinde bir devlet desteğidir. Uygulama, ihracat gelirlerinin ülke ekonomisine kazandırılmasını hızlandırmayı ve TL likiditesini artırmayı hedeflemektedir.

İhracatta Döviz Dönüşüm Desteği Nedir?

İhracatta döviz dönüşüm desteği; ihracatçı firmaların yurt dışından elde ettikleri döviz gelirlerini Türkiye’ye getirerek bankalar aracılığıyla Türk Lirası’na çevirmeleri halinde, çevrilen tutar üzerinden %2 oranında ek nakit destek almalarını sağlayan bir teşvik mekanizmasıdır.
Bu destek:

• Geri ödemesizdir
  
• Hibe niteliğindedir
  
• Firma hesabına doğrudan TL olarak aktarılır
  

Destek Oranı ve Kapsam

• Destek oranı: %2
  
• Hesaplama: Dövizin TL’ye çevrildiği fiili kur üzerinden
  

Kapsamdaki başlıca dövizler:

• USD
  
• EUR
  
• GBP
  
• (TCMB tarafından belirlenen konvertibl dövizler)
  

Kimler Yararlanabilir?

İhracatta döviz dönüşüm desteğinden;

• Türkiye’de yerleşik ihracatçı firmalar
  
• İhracat bedelini bankalar aracılığıyla yurda getirenler
  
• Dövizi belirlenen süre ve usullere uygun şekilde TL’ye çevirenler
  

yararlanabilir.

Destek Mekanizması Nasıl İşler?

İhracatta döviz dönüşüm desteği süreci aşağıdaki adımlarla işler:

• İhracat işlemi gerçekleştirilir.
  
• İhracat bedeli döviz olarak Türkiye’ye getirilir.
  
• Döviz, banka aracılığıyla Türk Lirası’na çevrilir.
  
• Banka, dönüşüm işlemini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası sistemine bildirir.
  
• TL’ye çevrilen tutar üzerinden %2 destek hesaplanır.
  
• Destek tutarı firmaya nakit olarak ödenir.
  

IBKB (İhracat Bedeli Kabul Belgesi) Zorunlu mu?

✅ Evet.
İhracat bedelinin yurda getirildiğini ve döviz dönüşümünün gerçekleştiğini tevsik eden:

• IBKB (İhracat Bedeli Kabul Belgesi)
  
• veya
  
• Banka döviz alım belgeleri
  

destek başvurusu için zorunludur.

7. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

İhracatta vergi teşviklerinden sorunsuz yararlanabilmek için:

• Muhasebe ve ihracat kayıtlarının ayrı ve şeffaf tutulması
  
• Gümrük, fatura ve ödeme belgeleri arasında uyum sağlanması
  
• KDV iade süreçlerinin uzmanlıkla yürütülmesi
  
• Yatırım ve ihracat teşviklerinin birlikte planlanması
  

büyük önem taşımaktadır. Yanlış veya eksik uygulamalar, iade reddi ve cezalı tarhiyat risklerine yol açabilmektedir.