Yatırım teşvik belgesi, yatırımcıların makine ve teçhizat alımlarında önemli vergi avantajları sağlayan bir destek mekanizmasıdır. Bu kapsamda en çok merak edilen konulardan biri de teşvik belgesi olan bir firmaya makine satışı yapılırken faturanın nasıl düzenleneceği ve bu satışta KDV uygulamasının nasıl olacağıdır.
Aşağıda bu konu sade, net ve mevzuata uygun şekilde açıklanmaktadır.
1. Yatırım Teşvik Belgesi Olan Firmaya Makine Satışı Nasıl Yapılır?
Bir firmanın yatırım teşvik belgesi varsa, bu firma teşvik kapsamındaki makine alımlarında KDV istisnası kullanabilir. Ancak bu istisnanın uygulanması için belirli bir prosedür izlenmelidir:
- Alıcı firma kendi yatırım teşvik belgesinde o makineyi makine-teçhizat listesine ekler.
- Sistem onay verdikten sonra alım “teşvikli makine alımı” haline gelir.
- Bu durumda satıcı firma alıcıya KDV’siz (istisnalı) fatura düzenler.
⚠️ Önemli Nokta: KDV’siz fatura düzenleme hakkı alıcıya ait teşvik belgesinden doğar; satıcıya değil. Yani satıcı, alıcıdan gerekli belgeler ve e-TUYS onayı olmadan KDV’siz fatura kesemez.
2. Teşvik Belgesi Olan Alıcıya Makine Satışında KDV Uygulaması
Satış sürecinde karşınıza çıkabilecek 3 temel senaryo ve KDV durumları şöyledir:
✅ 1. Belge Var + Makine Listede
Durum: Alıcının teşvik belgesi var ve makineyi listeye eklemiş.
Sonuç: KDV'siz Satış Yapılır
- Satıcı firma KDV istisnalı fatura düzenler.
- İlgili KDV istisnası 3065 sayılı KDV kanununun 13/d maddesi kapsamında uygulanır.
- Fatura üzerinde “KDV istisnası – Teşvik Belgesi Kapsamında Makine Teçhizat Teslimi” ibaresi yer almalıdır.
- Bu işlem tamamen yasaldır ve makine alımı yatırım teşvik kapsamında vergisiz gerçekleşir.
⚠️ 2. Belge Var + Makine Listede YOK
Durum: Alıcının belgesi var ama makine listede ekli değil.
Sonuç: KDV Uygulanır
Sık yapılan hata: "Teşvik belgesi var, KDV'siz olsun." HAYIR. Makine listede yoksa istisna yoktur.
- Satıcı KDV’li fatura düzenler.
- Makine normal ticari satış statüsünde değerlendirilir.
🚫 3. Teşvik Belgesi Yok
Durum: Alıcı firmanın herhangi bir teşvik belgesi yok.
Sonuç: KDV Uygulanır
Bu en basit senaryodur. Alıcı teşvikten yararlanamaz.
- Satıcı KDV’li fatura keser.
- Makine satışında herhangi bir istisna uygulanmaz.
3. Satıcı Açısından KDV İstisnasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Satıcı firmanın, KDV'siz fatura düzenlemeden önce kendini güvenceye almak için şu belgeleri mutlaka temin etmesi gerekir:
- Alıcıdan teşvik belgesi örneği,
- Makinenin belgede yer aldığına dair e-TUYS ekran görüntüsü,
- Alıcı tarafından sağlanan istisna talep yazısı,
Bu belgeler satıcının KDV’siz fatura düzenleme hakkını kanıtlar ve olası vergi incelemelerinde kritik öneme sahiptir.
🚫 Makine Satışı Yapacak Firmaların Sık Yaptığı Hatalar
- Makinenin listede olmadığını kontrol etmeden KDV’siz fatura kesmek
- Sadece “teşvik belgemiz var” denilmesine güvenmek
- İstisna belgelerini almadan işlem yapmak
- Makinenin teknik özelliklerinin listedekiyle uyumunu kontrol etmemek
Bu hatalar hem satıcıyı hem alıcıyı vergi riskine sokar.
📌 Genel Değerlendirme ve Kritik Uyarı
Yatırım teşvik belgesi olan firmalara makine satışı, doğru yönetildiğinde hem satıcıya hem alıcıya önemli avantajlar sağlar. Ancak bu süreçte KDV istisnası sadece alıcının makineyi kendi teşvik belgesine dahil etmesiyle geçerli olur.
Bu nedenle satıcı firmalar:
- KDV’siz fatura için gerekli resmi onayı ve belgeleri mutlaka talep etmeli,
- Alıcı firmanın beyanıyla işlem yapmamalı,
- Makinenin listede yer aldığından emin olmalıdır.
Doğru ilerleyen bir süreç, hem mali avantaj sağlar hem de vergi risklerini ortadan kaldırır.
